Kênh YouTube bị hack: những bước đầu tiên

Ngày nay, kênh YouTube hiếm khi bị hack bằng cách đoán mật khẩu. Cách phổ biến nhất là phần mềm độc hại đánh cắp cookie đăng nhập trên máy tính, nhờ đó kẻ tấn công vào được mà không cần mật khẩu hay mã xác minh. Sau đó kênh bị đổi tên và bị dùng để quảng bá lừa đảo tiền mã hoá. Vì kênh thuộc về Tài khoản Google, việc lấy lại kênh cũng bắt đầu từ đó, nhưng cũng phải làm sạch máy tính bị nhiễm, nếu không kẻ tấn công sẽ quay lại.

Dấu hiệu kênh bị hack

• Tên kênh, ảnh hồ sơ hoặc tên người dùng (@handle) bị thay đổi, thường thành tên của một công ty nổi tiếng hoặc một loại tiền mã hoá.
• Trên kênh có buổi phát trực tiếp lạ, dùng hình ảnh của người nổi tiếng (thường được làm giả bằng trí tuệ nhân tạo) để quảng cáo “đầu tư” hoặc “nhân đôi tiền”.
• Video cũ biến mất hoặc bị chuyển sang chế độ riêng tư.
• Có người lạ trong danh sách người có quyền truy cập kênh, hoặc nhận được email về việc thay đổi quyền truy cập, tên, tên người dùng hay thông tin thanh toán.
• Google gửi cảnh báo bảo mật về lượt đăng nhập từ thiết bị lạ, hoặc người xem báo rằng trên kênh có điều bất thường.

Cookie bị đánh cắp như thế nào?

Kẻ tấn công thường gửi cho nhà sáng tạo email giả dạng lời mời tài trợ, kèm “hợp đồng”, “video giới thiệu” hoặc “chương trình cần dùng thử”, thường nằm trong tệp nén có mật khẩu để phần mềm diệt virus không quét được. Khi mở tệp, một phần mềm độc hại đánh cắp dữ liệu được cài đặt và sao chép các mật khẩu đã lưu cùng cookie đăng nhập từ trình duyệt. Cookie chứng minh một lần đăng nhập đã thực hiện, nên ngay cả Xác minh 2 bước cũng không ngăn được kẻ tấn công. Vì vậy, chỉ đổi mật khẩu là chưa đủ: cần đóng mọi phiên đăng nhập và gỡ bỏ phần mềm độc hại. Về các kiểu lừa đảo thường gặp: Lừa đảo trên YouTube: tài trợ giả, trúng thưởng qua bình luận, phát trực tiếp tiền mã hoá.

Thứ tự các việc cần làm

1. Thiết bị sạch: mọi bước đều phải thực hiện từ một thiết bị khác chắc chắn không bị nhiễm, ví dụ điện thoại.
2. Tài khoản Google: đặt mật khẩu mới chưa dùng ở nơi khác, đăng xuất các thiết bị lạ, kiểm tra lại thông tin khôi phục và Xác minh 2 bước. Các bước chi tiết: Tài khoản Google bị hack: những bước đầu tiên. Nếu không còn đăng nhập được: Không đăng nhập được Tài khoản Google: quy trình khôi phục tài khoản.
3. Máy tính bị nhiễm: chạy quét toàn bộ bằng phần mềm diệt virus, xoá các tệp tải xuống đáng ngờ và tiện ích trình duyệt lạ. Nếu không chắc đã gỡ được phần mềm độc hại, cài đặt lại hệ điều hành là giải pháp chắc chắn. Mọi mật khẩu đã lưu trên máy đó đều phải đổi.
4. Kênh: trong YouTube Studio, xoá người lạ ở “Cài đặt” > “Quyền”, khôi phục tên, ảnh hồ sơ, tên người dùng, nội dung mô tả và đường liên kết ở “Tùy chỉnh”, còn ở “Nội dung” thì xoá video và buổi phát trực tiếp của kẻ tấn công, rồi chuyển các video bị đặt riêng tư về công khai. Với kênh có kiếm tiền, cũng cần kiểm tra thông tin thanh toán.
5. Trợ giúp: trang trợ giúp của YouTube về kênh bị hack hướng dẫn quá trình lấy lại kênh qua một loạt câu hỏi. Các kênh tham gia Chương trình Đối tác YouTube cũng có thể liên hệ bộ phận hỗ trợ nhà sáng tạo sau khi lấy lại tài khoản.

Nếu YouTube tạm ngưng hoặc xoá kênh

Kênh bị dùng để lừa đảo thường nhanh chóng bị YouTube tạm ngưng, và video đã xoá không tự khôi phục được từ Studio. Khi đó không nên mở kênh mới: trước tiên cần lấy lại Tài khoản Google, sau đó báo cho YouTube rằng kênh đã bị hack theo hướng dẫn trong trang trợ giúp. YouTube có thể hỗ trợ khôi phục trạng thái trước khi bị hack, nhưng điều này không được đảm bảo, vì vậy nên tự sao lưu các video của mình.

Phòng vệ trước lần tấn công tiếp theo

• Không mở tệp đi kèm lời mời tài trợ, nhất là chương trình chạy được hoặc tệp nén có mật khẩu. Công ty thật gửi hợp đồng dưới dạng tài liệu mở được trên trình duyệt hoặc qua dịch vụ ký điện tử.
• Với khoá truy cập hoặc khoá bảo mật, trang đăng nhập giả không còn tác dụng: Khoá truy cập (passkey, đăng nhập không cần mật khẩu) cho Tài khoản Google.
• Nên đặt kênh trong Tài khoản thương hiệu và cấp vai trò trong Studio cho cộng sự thay vì chia sẻ mật khẩu. Cần thường xuyên rà soát danh sách “Quyền”.
• Tránh các tiện ích trình duyệt lạ và phần mềm “miễn phí” bẻ khoá; nên dùng một hồ sơ trình duyệt riêng để quản lý kênh.